Cerita rakyat adalah bagian penting dari kebudayaan Jawa yang diwariskan dari generasi ke generasi. Salah satu cerita rakyat yang terkenal dalam bahasa Jawa adalah kisah “Ande-Ande Lumut”. Berikut adalah ringkasan cerita rakyat ini dalam bahasa Jawa.
Baca juga: Contoh Puisi dalam Bahasa Jawa
Ande-Ande Lumut
Ing sawijining dina, ana sawijining kerajaan sing apik tentrem ing Jawa. Raja lan ratu kraton kuwi duwe anak wadon sing jenenge Dewi Sekartaji. Dewi Sekartaji iki ayu rupane, pinunjul ing kabeh wanita ing kraton. Nanging, ing sawijining wektu, kraton kuwi diserang dening raja saka kerajaan liya. Dewi Sekartaji banjur mlayu ngungsi bareng para dayang-dayange.
Nalika ngungsi, Dewi Sekartaji lan para dayange kesasar ing desa cilik. Ing desa iku, Dewi Sekartaji ganti jeneng dadi Kleting Kuning, supaya ora dikenali sapa-sapa. Dewi Sekartaji urip sak lawas-lawase ing desa iku kanthi dadi wanita biasa.
Ing wektu sing padha, ing sawijining desa liya, ana pemuda tampan sing diarani Ande-Ande Lumut. Pemuda iki pancen didadekake pahlawan ing desa iki amarga kebijaksanaane lan kegagahane. Kabar bab Ande-Ande Lumut sing nggolek bojo sumebar nganti tekan ngendi-endi, lan akeh wanita sing kepengin dadi garwane.
Ana uga wong wadon telu, sing diarani Kleting Abang, Kleting Biru, lan Kleting Ijo, sing kepengin dadi bojo Ande-Ande Lumut. Kleting-Kleting iku padha tumuju menyang omahe Ande-Ande Lumut, nanging ing dalan, ana kali gedhe sing ngalangi dalan mau. Ing kali iku, ana kepiting raksasa sing diarani Yuyu Kangkang, sing arep mbiyantu nyebrangake, nanging ana syarat; sapa wae sing arep nyebrang kudu gelem dipecut lan digendong.
Kleting Abang, Kleting Biru, lan Kleting Ijo padha gelem dipecut lan digendong dening Yuyu Kangkang supaya bisa nyebrang kali. Nanging nalika dheweke tekan omahe Ande-Ande Lumut, Ande-Ande Lumut ora gelem nampa. Dhèwèké ngerti yèn kleting-kleting iku wis nandhang rasa isin amarga syarat-syarat Yuyu Kangkang.
Banjur, giliran Kleting Kuning sing teka. Kleting Kuning uga kudu nyebrang kali, nanging dhèwèké ora gelem nyerah marang Yuyu Kangkang. Amarga kuwi, Yuyu Kangkang ora bisa nindakake apa-apa, lan Kleting Kuning bisa nyebrang tanpa dipecut utawa digendong.
Nalika Kleting Kuning tekan omahe Ande-Ande Lumut, Ande-Ande Lumut langsung ngerti yèn Kleting Kuning iku sejatiné Dewi Sekartaji, wong sing pancen dicintai lan ditunggu-tunggu déning dhèwèké. Ande-Ande Lumut ora liya yaiku Panji Asmarabangun sing wis suwe kepingin ketemu maneh karo Dewi Sekartaji.
Kleting Kuning banjur dirangkul karo Ande-Ande Lumut, lan kawin dadi siji. Wektu iku, kabeh warga desa padha seneng amarga pahlawané wis ketemu karo wong sing paling cocok dadi pasangane.
Baca juga: Cerita Pengalaman dalam Bahasa Jawa: Kisah Lucu dari Masa Kecilku
Cerita rakyat “Ande-Ande Lumut” iki nggambarake tema katresnan, kesetiaan, lan kasabaran. Pesan moral sing bisa dipetik yaiku ora kudu nglakoni cara sing gampang nanging ora bener kanggo nggayuh apa sing dikarepake. Tegese, kebijaksanaan lan kabecikan mesthi bakal menang ing pungkasaning crita.
Cerita iki terus diwariske nganti saiki, lan dadi bagian saka budaya Jawa sing nggumunake.
